AI-chatbot en de AVG: wat moet je regelen voordat je live gaat?

Verwerkt je AI-chatbot persoonsgegevens, dan moet die verwerking voldoen aan de AVG (Verordening (EU) 2016/679). Dat de chatbot van een externe leverancier komt, verandert dat niet: artikel 28 regelt juist hoe je met een verwerker omgaat. Je hebt een rechtmatige grondslag nodig, beperkt de gegevens tot wat nodig is, sluit met een leverancier die als verwerker optreedt een verwerkersovereenkomst en gaat na of gegevens naar een derde land gaan. Neemt de chatbot uitsluitend geautomatiseerde besluiten met rechtsgevolgen of aanmerkelijk effect, dan komt artikel 22 erbij. Dit artikel loopt die punten langs met de tekst van de AVG en de documentatie van twee AI-aanbieders, per 11 oktober 2026. Dit is algemene informatie en geen juridisch advies.

Welke grondslag heb je voor een chatbot?

Begin bij de basis. Artikel 5 lid 1 sub a van de AVG zegt dat persoonsgegevens rechtmatig, behoorlijk en transparant moeten worden verwerkt ten aanzien van de betrokkene. Artikel 6 lid 1 voegt toe dat een verwerking alleen rechtmatig is als aan ten minste één van de genoemde voorwaarden is voldaan. Je hebt dus een grondslag nodig voordat de chatbot persoonsgegevens van bezoekers verwerkt. Bezoekers typen in een chatvenster al snel gegevens in als een naam, e-mailadres of ordernummer. Ons advies: ga ervan uit dat daar persoonsgegevens tussen zitten en richt de chatbot daarop in. Laat je een bot bouwen via AI-chatbot laten maken, bespreek de grondslag dan in de intake.

Artikel 6 lid 1 noemt onder meer deze twee voorwaarden. Sub a is toestemming van de betrokkene voor een of meer specifieke doeleinden. Sub b is dat de verwerking noodzakelijk is voor de uitvoering van een overeenkomst waarbij de betrokkene partij is. Of sub b past bij bijvoorbeeld een klant die via de chat een bestaande bestelling wijzigt, is een juridische afweging die wij hier niet maken. Artikel 6 bevat meer voorwaarden dan deze twee; welke grondslag bij jouw chatbot past, hangt af van het doel. Laat die keuze beoordelen door iemand met juridische kennis en leg haar vast, want artikel 5 lid 2 verplicht je de naleving te kunnen aantonen.

Is je chatbot-leverancier een verwerker?

Dan de verhouding met je leverancier. Een chatbot kan draaien op een taalmodel van een AI-aanbieder, soms via een tussenpartij. Artikel 28 lid 1 van de AVG bepaalt dat de verwerkingsverantwoordelijke uitsluitend verwerkers inschakelt die afdoende garanties bieden voor passende technische en organisatorische maatregelen. Lid 3 zegt dat de verwerking door een verwerker wordt geregeld in een overeenkomst of andere rechtshandeling. In de praktijk heet dat een verwerkersovereenkomst. Wie in jouw situatie verwerkingsverantwoordelijke en wie verwerker is, volgt uit definities in de AVG die wij in dit artikel niet hebben uitgewerkt. Gaat je leverancier namens jou gegevens verwerken, dan zijn de regels van artikel 28 relevant; laat de rolverdeling bij twijfel beoordelen.

Artikel 28 lid 3 sub a voegt toe dat de verwerker de persoonsgegevens uitsluitend verwerkt op basis van schriftelijke instructies van de verwerkingsverantwoordelijke. Treedt een leverancier op als verwerker, dan hoort hij de chatgesprekken van jouw klanten dus alleen te verwerken zoals jij schriftelijk hebt vastgelegd. Dat raakt aan de vraag of gesprekken worden gebruikt om AI-modellen te trainen. Anthropic stelt in zijn Commercial Terms dat de klant alle rechten op zijn inputs behoudt en dat via de diensten ingediende data wordt verwerkt volgens de Anthropic Data Processing Addendum. Wat OpenAI en Anthropic over training zeggen, staat in wat AI-aanbieders met je data doen.

Let ook op onderaannemers. Artikel 28 lid 2 bepaalt dat een verwerker geen andere verwerker in dienst neemt zonder voorafgaande specifieke of algemene schriftelijke toestemming van de verwerkingsverantwoordelijke. Een chatbotbureau dat een taalmodel van een derde gebruikt, kan zo'n andere verwerker inschakelen. Vraag dus welke partijen betrokken zijn en leg dat vast in de overeenkomst. Beveiliging is een gedeelde zaak: artikel 32 lid 1 vraagt van verwerkingsverantwoordelijke en verwerker passende maatregelen voor een op het risico afgestemd beveiligingsniveau. Voor een datalek noemt artikel 33 lid 1 een melding door de verwerkingsverantwoordelijke bij de toezichthouder, zonder onredelijke vertraging en indien mogelijk uiterlijk 72 uur na kennisname. De verwerker informeert de verwerkingsverantwoordelijke volgens lid 2 zonder onredelijke vertraging.

Wat betekent doorgifte buiten de EU?

Het volgende punt is doorgifte. Artikel 44 van de AVG zegt dat persoonsgegevens die worden verwerkt of na doorgifte zullen worden verwerkt in een derde land alleen mogen worden doorgegeven als de verwerkingsverantwoordelijke en de verwerker aan de voorwaarden van hoofdstuk V hebben voldaan. Artikel 45 lid 1 noemt een route: doorgifte kan plaatsvinden wanneer de Commissie heeft besloten dat het derde land, een gebied of een sector daar een passend beschermingsniveau waarborgt. Voor een chatbot speelt dit als de gegevens uit het chatvenster bij een taalmodel in een derde land terechtkomen.

Dit artikel bevat geen lijst van landen met een zogeheten adequaatheidsbesluit en geen oordeel over specifieke aanbieders, omdat wij die niet hebben geverifieerd. Wij noemen daarom geen landen of leveranciers als veilig of onveilig. Wat je zelf kunt doen: vraag je leverancier waar de gegevens uit het chatvenster worden verwerkt en opgeslagen, of daarbij een derde land betrokken is en op welke grond de doorgifte volgens hoofdstuk V plaatsvindt. Laat dit in de verwerkersovereenkomst opnemen, inclusief een verplichting om wijzigingen vooraf te melden. Zo voorkom je dat de verwerkingslocatie stilletjes verandert.

Wanneer speelt artikel 22 een rol?

Artikel 22 lid 1 geeft de betrokkene het recht niet te worden onderworpen aan een uitsluitend op geautomatiseerde verwerking, waaronder profilering, gebaseerd besluit waaraan rechtsgevolgen zijn verbonden of dat hem anderszins in aanmerkelijke mate treft. Lid 2 noemt onder meer in sub c een uitzondering: het besluit berust op de uitdrukkelijke toestemming van de betrokkene. Of een chatbot een besluit in deze zin neemt, is een juridische beoordeling per geval, die wij hier niet maken. Als algemene uitleg: hoe meer een chatbot zelfstandig bepaalt of iemand bijvoorbeeld een aanvraag, korting of dienst krijgt, hoe belangrijker het is die vraag te laten beoordelen.

Ons advies voor een chatbot die in de buurt komt van zulke beslissingen: bouw een menselijke stap in. De chatbot verzamelt informatie en doet een voorstel, een medewerker beslist. Zo neemt een mens het besluit en niet alleen het systeem; of dat in jouw situatie genoeg is voor artikel 22, is een juridische vraag. Maak ook in de tekst van de chat duidelijk wanneer een mens het overneemt. Over de transparantieregels voor chatbots zelf, los van de AVG, lees je meer in de AI Act voor het MKB.

Hoe pas je privacy by default toe op een chatbot?

Privacy by default vertaal je naar concrete keuzes in de chatbot. Artikel 25 lid 2 vraagt passende maatregelen zodat in beginsel alleen persoonsgegevens worden verwerkt die noodzakelijk zijn voor elk specifiek doel. Dat sluit aan op artikel 5 lid 1 sub c, minimale gegevensverwerking: de gegevens moeten toereikend, ter zake dienend en beperkt zijn tot wat noodzakelijk is. Vraag een chatbot dus niet om meer gegevens dan nodig voor de vraag. Waarschuw gebruikers in het venster om geen gevoelige gegevens in te voeren, en zorg dat de chatbot niet vraagt om gegevens die hij niet nodig heeft.

Denk ook aan bewaren en beveiligen. Artikel 5 lid 1 sub e bepaalt dat persoonsgegevens niet langer in identificeerbare vorm worden bewaard dan nodig is voor het doel. Bepaal dus hoe lang chatgesprekken in jouw systeem blijven en hoe ze worden verwijderd. Bij de aanbieder speelt hetzelfde: OpenAI schreef op 11 oktober 2026 in zijn ontwikkelaarsdocumentatie dat abuse-monitoringlogs standaard tot 30 dagen worden bewaard, tenzij langer nodig is wegens de wet of ter bescherming van de diensten. Artikel 5 lid 1 sub f vraagt daarnaast een passende beveiliging. Praktisch kun je denken aan versleutelde verbindingen, beperken wie gesprekken kan lezen en toegang loggen; dat is ons advies, geen opsomming uit de wet.

Wat vraag je aan een chatbot-leverancier?

Wat vraag je dan aan een chatbot-leverancier? Een verwerkersovereenkomst die voldoet aan artikel 28, met schriftelijke instructies en een lijst van subverwerkers. Waar de gegevens worden verwerkt en op welke grond buiten de EU wordt doorgegeven. Of invoer en uitvoer worden gebruikt om modellen te trainen. Hoe lang gesprekken worden bewaard en hoe je ze laat verwijderen. Hoe snel de leverancier je over een datalek informeert, zodat jij de termijn uit artikel 33 lid 1 kunt halen. En of de chatbot besluiten neemt zonder menselijke tussenkomst. Leg de antwoorden schriftelijk vast; zo kun je je verantwoordingsplicht uit artikel 5 lid 2 nakomen.

Bij Digitaalnu bouw je een AI-chatbot vanaf €2.500, en je blijft 100% eigenaar van code en data. Bespreek de AVG-punten uit dit artikel in de intake, vóórdat de bouw begint. Gebruik je tool use en function calling, baken dan bewust af wat de chatbot mag opvragen. Hoe een chatbot in zijn geheel werkt voor een MKB-bedrijf lees je in AI-chatbots voor bedrijven. Voor een bot die alleen door medewerkers wordt gebruikt, past de interne kennisbank-chatbot. Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch advies; laat je dossier, je verwerkersovereenkomst en je privacyverklaring door een jurist controleren.

Laatst bijgewerkt op 11 oktober 2026